Święta to magiczny czas - jeszcze do niedawna głosiły zewsząd masowe media i miały rację. W końcu tylko prawdziwy Grinch nie ulegnie tej pachnącej piernikami i drzewkami choinkowymi atmosferze Bożego Narodzenia. W tym okresie zwykle zapominamy o wszelkim smutku - chcemy się cieszyć i po prostu dobrze bawić. Jest to jak najbardziej zdrowy i dobry odruch jednakże w całym tym radowaniu nie możemy zapominać, że zło istnieje... Myślę, że w tym magicznym okresie zdecydowanie łatwiej jest nam z nim walczyć: przekazujemy datki, przygotowujemy paczki, angażujemy się w rozmaite akcje i nagle pojawia się historia taka jak Życie na miarę, opowiadająca o złu konsumpcjonizmu... a przecież to właśnie to zjawisko dopina naszą świąteczną atmosferę na ostatni guzik. Pojawia się impas.

W 2013 roku, w bangladeskiej Szabharze runął budynek, który od lat budził lęk pracowników - Rana Plaza. Świat pogrążył się w rozpaczy czekając na wieści o stanie osób, które ugrzęzły pod gruzami fabryki. W Bangladeszu pojawiło się mnóstwo dziennikarzy, tworzących relacje z miejsca tragedii, w tym Polak Marek Rabij. Sytuacje w ogarniętym trwogą Bangladeszu zrelacjonował na łamach Newsweeka, w artykule "Bangladesz: krew, pot i łzy." Rok później, kiedy emocje opadły, a świat na moment pogrążony w refleksji powrócił do konsumpcyjnego biegu, Marek Rabij wraca do ojczyzny Rana Plaza aby przyjrzeć się dokładniej trudnej sytuacji mieszkańców kraju - głównie pracowników szwalni odzieżowych. Podróż dziennikarza, informacje jakie zdobył zostały opisane w przejmującym reportażu, trafnie zatytułowanym: "Życie na miarę. Odzieżowe niewolnictwo." 

Świat z jakim zetknął się Marek Rabij, a następnie opisał w swojej książce jest światem absurdów. Przemysł odzieżowy ulokowany w krajach wolno rozwijających się przypomina nieco rzeczywistość Procesu Franza Kafki - teoretycznie odbiorca rozumie, co autor chce przekazać lecz w praktyce nie dostrzega sensu wydarzeń. I o ile słynny Józef K. był postacią fikcyjną, o tyle chory świat przedstawiony w reportażu dziennikarza istnieje naprawdę... Już na wstępie uderza nas wypowiedź jednego z właścicieli fabryki - "Albo jesteś lubiany albo efektywny" (a że w fabrykach nie przysługuje nawet zwolnienie lekarskie ani jakiekolwiek inne; może przez dwa dni zwierzchnik nie będzie szukać nikogo na twoje stanowisko, ale po tygodniu w fabryce nie będzie dla ciebie miejsca, no chyba że zstąpisz innego chorowitego nieszczęśliwca) więc pracownicy zdecydowanie bardziej wolą być efektywni niż lubiani. Jednakże pomiędzy mieszkańcami wyspy czyli mówiąc wprost slumsów istnieje pewna solidarność - tu każdy sobie pomaga, nie możesz odmówić sąsiadowi pomocy pieniężnej nawet jeśli sam cierpisz na braki; bo kto wie może jutro, kiedy to ty będziesz umierać z głodu nikt nie pomoże tobie. Na wyspie po prostu nie ma ludzi biednych i biedniejszych, jak mówią sami mieszkańcy lepiej żyć honorowo niż liczyć sam na siebie.


Notabene wyspa wcale nie jest najgorszą, możliwą dzielnicą - największa biedota żyje przy torach kolejowych, dopiero te rejony określa się w Bangladeszu mianem slamsów: tu domy zbudowane są ze śmieci i odpadów, usztywniane kokosami by podmuch wiatru stworzonego przez pociąg nie zmiótł domostwa. Mieszkańcy twierdzą ze stolica kraju jest jak kran z zepsutym odpływem to znaczy zapycha się - przestrzeń całego miasta równa się wielkości Krakowa, ale już ilość mieszkańców stanowi 1/3 populacji całej Polski. Nic więc dziwnego, że z braku przestrzeni mieszkańcy slumsów moszczą się na torach - na przykład kiedy gotują posiłek. Rocznie wiele osób traci w ten sposób życie, pociąg nadjeżdża zbyt szybko by zawsze zareagować w porę. W slamsach co druga osoba może być analfabetą, większość zaś uzależniona jest od narkotyków i innych używek.


Znaczna część bangladeskiej społeczności znajduje zatrudnienie w fabrykach. Warunki pracy często okazują się fatalne. Efektywna praca jest po prostu niemożliwa właściciel fabryki, co prawda wymienia sprzęt i "unowocześnia" szwalnie jednakże często o maszyny z Chin wysłużone dobre czternaście lat - w tym wypadku prosty szew brzmi co najmniej niewiarygodnie. A co najgorzej w takich warunkach naprawdę nie trudno o wypadek. Pożary zdarzają się w fabrykach na porządku dziennym, kiedy jedna z nich stanęła w płomieniach zaniepokojeni pracownicy zostali uwięzieni w salach przy maszynach. Nadzorcy usprawiedliwiali się, że do zamknięcia drzwi doszło przed pożarem, bowiem właściciel nakazał wyrobienie dniówki po godzinach, ale pracownicy zaprzeczają - zamknięto ich kiedy poczuli swąd dymu, uważają że był to zabieg celowy, aby można było bezpiecznie wynieść towar z płonącego budynku... był on bowiem cenniejszy niż ludzkie życie.

Największym absurdem jest jednak naiwność ludzi zachodu - światowe organizacje chełpią się walką z zatrudnieniem nieletnich, po interwencji w jednej z fabryk cieszą się z poprawy suchych statystyk, ale nikt już nie myśli o losie dziecka, które nagle nie stać nawet na miskę najpodlejszego ryżu. Sam kontrahent również nie chce kłopotów, zwłaszcza po tym co zdarzyło się w Rana Plaza, tak więc właściciele fabryk wymyślili tzw. fabryki potiomkinowskie - czyste, wyposażone w drogi ewakuacyjne, gaśnice, brak nieletnich pracowników, ale że koszty produkcji w takim miejscu byłyby znacznie wyższe (a przecież nie o to chodzi kontrahentowi) dlatego super fabryki  zlecają zadanie podfabrykom, które wyglądają już znacznie gorzej, ale za to cena usatysfakcjonuje kontrahenta, który teoretycznie nie ma o niczym pojęcia - sam nie pyta o stan fabryki, w końcu ciekawość to pierwszy stopień do piekła.

Świat zachodu, który ujrzy azjatycki koszmar odzieżowy podnosi alarm i bunt, zarzeka się, że już nie będzie kupował w tanich sieciówkach, gdzie każde ubranie opieczętowane jest informacją MADE IN BANGLADES... Z naszej pięknej Europy taki postęp uważa się za godny pochwały, ale z punktu widzenia pracowników fabryk już nie bardzo, bowiem odbieramy im źródło dochodu. Tak naprawdę rozwiązanie tej patowej sytuacji wydaje się niemożliwe i chyba to boli najbardziej. Nie mniej serdecznie polecam reportaż Marka Rabij, ja dosłownie pochłonęłam tę szokującą relację, która wywarła na mnie ogromne wrażenie. Książkę przeczytałam w sierpniu, obecnie rozpoczął się styczeń, a ja wciąż mam w głowie koszmarne historie przytoczone w reportażu napisanym z największą, dziennikarską starannością. Wielkie uznanie za poruszenie tak istotnego tematu i pokazanie go z różnych stron, nie tylko pozornego humanitaryzmu. Lektura zdecydowanie warta uwagi.

Należę do irytującego grona osób, które jak czegoś nie robią, to po prostu nie robią, ale gdy już zaczną, to wkręcają się maksymalnie. Objawy tego dziwnego postępowania najlepiej widać na przykładzie kina - nie chodzę pół roku, po czym w jednym tygodniu zjawiam się trzy razy. Boska Florence trafiła właśnie na etap mojej wysokiej aktywności kinowej i tak obejrzawszy zapowiedź powiedziałam sobie: idę. Wcześniej nieco poczytałam, wzięłam sobie do serca opinie zachęcających mnie do seansu osób i w wrześniowy wtorkowy wieczór kiedy słońce jeszcze nas rozpieszczało swoją długą obecnością wybrałam się do kina. W pamięci szczególnie zapadło mi ostrzeżenie, iż na filmie można płakać ze śmiechu i wzruszenia. Wszytko to, brzmiało tak dobrze, że na sali kinowej moja ekscytacja sięgała poziomu trudnego do opanowania, a potem... potem boleśnie spadała z każdą minutą filmu.

Boska Florence w reżyserii Stephena Frearsa, twórcy takich filmów jak Niebezpieczne związki czy Tajemnica Filomeny, to historia oparta na faktach, która zdarzyła się w latach czterdziestych XX wieku w mknącej ku rozwojowi Ameryce. Florence Foster Jenkins (w tej roli jak zwykle fenomenalna Meryl Streep) to bogata, pewna siebie kobieta w średnim wieku. Jej największą pasją jest muzyka, od zawsze pragnęła śpiewać, tyle, że życie nieco pokrzyżowało te artystyczne plany. Jednakże stara miłość nie rdzewieje i którejś nocy, kiedy Florence wraca z opery, myśl o realizacji muzycznego marzenia wraca jak bumerang. Wspierana przez kochającego męża, St Clair (w tej roli równie rewelacyjny Hugh Grant) zatrudnia początkującego lecz bardzo uzdolnionego pianistę Cosme (w postać wcielił się znany głównie z genialnej roli Wolowitza w Teorii Wielkiego podrywu, Simon Helberg) i postanawia podbić amerykańską scenę muzyczną. Niestety pech chciał, że Jenkins nie ma za gorsz talentu do śpiewu, a jej pewność siebie nie dopuszcza do głosu realizmu. Uwielbiające Florence grono, z jej mężem na czele, robi wszystko by kobieta czuła się utalentowana i wielka, jednakże świat jest zbyt szeroki by zajmowały go wyłącznie przyjazne dusze. Znajdą się również tacy, którzy z chęcią wskażą śpiewaczce drzwi prowadzące za scenę. 

Historia a ekranizacja 

Muszę przyznać, że napisanie recenzji filmu opartego na faktach nieco mnie przerasta. Ekranizacja sama w sobie była rewelacyjna, co do tego nie mam wątpliwości. Gra aktorska na najwyższym poziomie, Streep jak zawsze wydobyła ze swojej roli maksimum, Helberg okazał się geniuszem - postać Mcmoon'a wykreował w tak niesamowity sposób, że zdecydowanie chylę przed nim czoło, Grant został nieco przyćmiony przez wymienioną dwójkę, ale również pokazał naprawdę wysoki poziom gry. Zdjęcia okazały się bardzo realistyczne, scenografia i kostiumy po prostu mnie w sobie rozkochały, scenariusz oddał to co kluczowe, film zdecydowanie mi się nie dłużył, a jednak, poczułam się rozczarowana. Wszyscy w okół obiecywali motywujące kino, a mnie historia jedynie zirytowała. Jenkins miała trudne życie, paskudna choroba z jaką przyszło jej żyć (nie będę zdradzała szczegółów) wzbudziła we mnie wielki żal i współczucie, jednak samej postaci nie zdołałam polubić. Denerwowało mnie zachowanie ludzi, którzy wmawiali kobiecie iż naprawdę nie brak jej talentu, a każdą krytykę odbierali jak zbrodnię przeciwko światu. Niejednokrotnie wspomniałam o swoim dziennikarskim marzeniu i teraz stawiając się na miejscu osoby piszącej niegdyś artykuł o Florence nie chciałabym kłamać, pozbawiać swój tekst wiarygodności i szargać dobre imię gazety.  Wydaję mi się, że tak naprawdę kobietę skrzywdzono fałszywym słodzeniem czego dowodem jest zakończenie filmu. Ale czy mogę obwiniać za to twórców ekranizacji, czy mogę poddać krytyce czyjeś życie, czyjąś historię? Nie sądzę by było to możliwe, czuję się skonfundowana i de facto nie pewna tego co myślę. Film zdecydowanie nie zasługuje na miano inspirującego i motywującego jednak nie mniej sam Frears, aktorzy i reszta ekipy stworzyli coś naprawdę wspaniałego. Jak więc brzmi konkluzja? Boską Florence polecam zobaczyć jednakże bez wygórowanych oczekiwań.

Fotografia we wpisie: wykonane przy pomocy strony Canva 

Stare porzekadło zabrania oceniania książek po okładce, ale gdyby nieobłędna grafika prawdopodobnie nigdy nie zwróciłabym uwagi na ten opasły tom stojący na księgarnianej półce. Małe życie - głosił napis rozciągający się wzdłuż białego tła. Zainteresowana zagłębiłam się w opis dzieła i obiecałam sobie zakupienie owej pozycji w wersji elektronicznej (w końcu kilkusetstronicowa księga wydaje się mało poręczna). Jakież było moje zdziwienie kiedy po wpisaniu tytułu w wyszukiwarkę dowiedziałam się iż Małe życie to najgłośniejsza powieść roku. Przez moment gotowa byłam się wycofać z zakupu bowiem nie przepadam za światowymi perełkami, od których wymaga się czasem zbyt wiele, ale ciekawość okazała się o wiele silniejsza...


Małe życie opowiada historię grupy przyjaciół; Willem zajmuje się aktorstwem, Malcolm poświęcił się architekturze, JB to zdeklarowany artysta, a Jude postanowił zostać prawnikiem. Ta zupełnie przypadkowa czwórka osób po raz pierwszy spotyka się na studiach i od tej pory pozostaje razem. Poznajemy ich jako młodych, zagubionych absolwentów uczelni, którzy zjechali do Nowego Jorku w poszukiwaniu nowego, lepszego życia zapominając, że to nie miejsce, a stosunek do świata ma największe znaczenie. Przez najbliższe ćwierć wieku przyglądamy się ewolucji owej grupy ich zmaganiom związanych z bólem przeszłości, uniezależnieniem od narkotyków, samookaleczenia i seksu. Poznajemy ich najmroczniejsze i najokrutniejsze sekrety, traumy oraz obawy związane z przyszłością, ale także definicje prawdziwej przyjaźni, miłości i szczęścia. Przed nami prawdziwa mieszanka wybuchowa uczuć i emocji.


Dzieło Hanyi Yanagihary to miejsca, w którym piękno zderza się z brutalnością w taki sposób, że czytelnik nie jest w stanie stwierdzić czy powieść uznać za pokrzepiającą czy raczej psychodeliczną. Z jednej strony miałam ochotę rzucić ją w najdalszy kąt domu tak by smutek, ból i cierpienie w niej zawarte nie zdołały mnie dosięgnąć, ale to niemożliwe bowiem jej ciepło, nadzieja i magia wywoływały zbyt wielką tęsknotę za dziełem. Książka doskonale pokazuje, że życie nie ma na celu być dobrym lub złym, ono po prostu jest, los zaś nie wynagradza nam krzywdy i nie zawsze kara za popełnione zbrodnie. Dzieło wchodzi w fenomenalną polemikę z twardą regułą orientacji seksualnej pokazując, że bycie hetero lub homo nie ma znaczenia w wypadku miłości, bo nie kochamy mężczyzny czy kobiety, ale tę konkretną osobę. A przecież nic innego jak prawdziwa miłość jest silniejsza od demonów przeszłości. 



Spotkałam się z kilkoma opiniami jakoby autorka Małego życia nie rokowała najlepiej. Pisano iż dzieło Yanagihar broni jedynie kreatywne pisanie lecz jak dla mnie zwinne pióro jest wyłącznie ozdobą pięknej powieści. Trafiłam także na wypowiedzi osób, które uznały książkę nierealistyczną i nieprawdziwą, bo rzekomo w polskich realiach podobna grupa przyjaciół nie zdołałaby się utworzyć - po prostu brak mi słów. Według mnie Małe życie daje nadzieje ludzkości, na to że prawdziwa przyjaźń naprawdę istnieje choć wymaga wiele wyrzeczeń i zrozumienia. Osobiście wierzę, że każdy człowiek ma w życiu jedną historię (książka/film/spektakl), która będzie należeć do niego, która sprawi, że poczujemy ją w sobie, którą nasz mózg przetworzy jeszcze setki razy - to po prostu historia życia, dla mnie jest nią bez wątpienia Małe życie. Dotarłam także do wielu opinii, które sugerują iż książka cytuję: jedzie po psychice i jest to zdecydowanie najtrafniejsze określenie tej pozycji. Dzieło Yanagihar wciągnie Cię w środek, pozbawi trzeźwego myślenia i pozostawi w poczuciu histerycznej niezgody. Ale uwierz, warto.  

......................................................................................................

Czy byłbyś w stanie wyobrazić sobie świat pozbawiony sztuki? Albo co gorsza podporządkować się artyzmowi kontrolowanemu przez władze? Czy już sama myśl o takim zjawisku nie jest wystarczająco przerażająca? A jednak ktoś (tu patrz Witkacy) pokusił się o stworzenie równie druzgocącej wizji, którą Oskar Sadowski postanowił odkurzyć i ukazać wiernej widowni Teatru Polskiego.  Na spektakl wybrałam się nieco ponad miesiąc temu, ale emocje jakie wywarła na mnie sztuka są wciąż żywe, dlatego nadal jestem w stanie otworzyć ją w pamięci i opowiedzieć Wam dlaczego warto znaleźć czas dla Onych.

Zauważyłam pewną tendencję, otóż prawie codziennie trafiam na wpis kolejnego bloggera deklarującego potrzebę przerwy od internetowego świata. Tłumaczy, że musi się ulotnić i prosi o wyrozumiałość ze strony czytelników. Sama uległam tej fali zniknięć, pomału porzucając bloga. Przedziwne uczucie - kiedy przeglądasz swoją stronę tracąc wiarę, że naprawdę należy do Ciebie skoro tak dawno jej nie aktualizowałeś... Nie chciałam odchodzić, myślę, że wielu internetowych twórców nie chce, a jednak świat tak bardzo goni do przodu, że stanięcie na moment i złapanie oddechu zdaje się być koniecznością jeśli nie planujesz zwariować. Dlatego dziś chciałabym zabrać Was w podróż do czasów różnych od teraźniejszości aczkolwiek zmagających się z podobnymi problemami, kiedy wszelkie wartości współczesnego człowieka potłukły się na tysiące małych kawałeczków, a kawiarniane życie i dekadenckie upojenie były jedyną drogą ucieczki przed przytłaczającą reformacją świata. Bo właśnie w takim okresie przyszło żyć twórcy wszechczasów - Christianowi Diorowi, którego biografię pragnę dziś recenzować.

Wielki kreator mody

Postacią Christiana Diora zainteresowałam się przeszło trzy lata temu. Miałam to szczęście, że w moim ówczesnym gimnazjum lekcje sztuki nie były prowadzone po macoszemu (czego wtedy nie potrafiłam docenić) i oprócz tradycyjnych zajęć malarsko-plastycznych omawialiśmy także sylwetki fascynujących postaci. Właśnie w taki sposób poznałam nieco bliżej osobę projektanta. Jego prace, idea new looku oraz spojrzenie na ówczesną modę wydały mi się niezwykle bliskie. Zaczęłam nieco zgłębiać temat nie myśląc jednak o sięgnięciu po biografię, do czasu kiedy przeczytałam fascynujący życiorys Księżnej Kate (recenzję tej pozycji znajdziecie tutaj) i zrozumiałam że ten rodzaj literatury może być równie porywający co inne. Dlatego na zeszłoroczne święta Bożego Narodzenia poprosiłam o biografię projektanta, a moja babcia spełniła to marzenie. Pozycja, na którą się zdecydowałam rozpoczyna cykl życiorysów wielkich kreatorów mody. Autorka książki - Marie France Pochna z wykształcenia jest prawnikiem, obecnie wykłada zarządzanie modą i przemysłem dóbr luksusowych w takich metropoliach jak Paryż czy Londyn. Uważana jest za niekwestionowany autorytet w kwestii znajomości życia Christiana Diora. W biografii ogrom wiedzy jaką posiada autorka podparty został szeregiem cytatów, myśli i wycinków rozmów dotyczący samego projektanta i biznesu, który powołał do życia.

Apodyktyczna matka

Książka rozpoczyna się w momencie przeprowadzki rodziny Diorów z dwuletnim wtedy Christianem do domu usytuowanego na skraju wysokiego klifu. To właśnie w ogrodzie tego domostwa przyszły projektant będzie pobudzał swą wrażliwość na piękno i odnajdywał harmonię. Ogrodem zajmowała się głównie matka - Madeleine, która odegrała w życiu Christiana istotną rolę. Kobieta traktowała proces wychowawczy bardzo metodycznie, w zgodzie z surowymi wiktoriańskimi zasadami według, których okazywanie dzieciom uczuć miało osłabiać ich charakter. Drugi z synów był ulubieńcem pani Dior, jednakże musiał wiele wnieść do tej relacji aby utrzymać nieco bliższy kontakt z rodzicielką. Kiedy Christian zaczynał swoją działalność despotyczna matka kategorycznie zabroniła mu umieszczenia rodowego nazwiska w nazwie firmy, ponieważ oznaczałoby to dla niej utratę prestiżu społecznego. Dlatego kiedy dorosły i w pełni dojrzały projektant opuszczał avenue Montagine przyglądając się neonowi z nazwiskiem Dior zawołał iż nigdy by się na to nie odważył gdyby żyła jego matka.

Dekadencki świat

Swoje wczesne dzieciństwo Christian podsumował bardzo jednoznacznie: "Byłem grzecznym, dobrze wychowanym, nadzorowanym przez Fräulein chłopcem, krótko mówiąc: całkowicie niezdarnym" Jako młody dorosły, po szkole marzył o studiowaniu na Akademii Sztuk Pięknych jednak rodzice nie wyrazili zgody na tak frywolny kierunek. Rad, nie rad przyszły projektant zdecydował się na nauki polityczne co mocno satysfakcjonowało samą Madeleine. W nagrodę za podporządkowanie pozwolono mu pobierać nauki kompozycji, w końcu na fortepianie grał już od dzieciństwa. To właśnie w tym czacie młody Dior wstąpił w kręgi francuskiej bohemy, w której życiu uczestniczyli także: Christian Berard, Max Jacob, Marcel Herrand czy Rene Crevel. Spotykali się w barze Tip Toes, bywali na spektaklach w Bouffes du Nord, zaglądali do cyrku Medrano, mówiąc wprost szukali swojej drogi życiowej w typowo dekadenckich klimatach. Bohaterami tamtejszej młodzieży byli przede wszystkim Jean Cocteau oraz Max Jacob.Artystyczne przyjaźnie doprowadziły Diora do kolejnej fascynującej przygody jaką było zostanie wspólnikiem Jacquesa Bonjeana w nowo otwartej galerii sztuki. Wystawiali tu m.in Christian Berard, Paweł Czeliczew, Helmut Kolle czy Francis Rose. Niestety sielanka projektanta nie trwała zbyt długo.

Dlaczego nie mógłby zostać krawcem?

W 1930 roku zmarła matka Christiana, w wieku nieco ponad pięćdziesięciu lat, a rok później ojciec utracił niemal cały majątek. Bieda doskwierała rodzinie Diorów do tego stopnia, że gdyby nie przyjaciele z artystycznych kręgów, Christianowi groziłaby śmierć będąca skutkiem gruźlicy, na którą zachorował. Powrót z Ibizy gdzie mógł się leczyć wiązał się z natychmiastową koniecznością znalezienia pracy. Każdego ranka odbywał, więc ten sam rytuał pukając od drzwi, do drzwi w poszukiwaniu miejsca zarobku. Kiedy pewnego dnia zawitał w progach krawca Lelonga zgłaszając się do "papierkowej roboty" i słysząc odmowę doznał olśnienia. Dlaczegóż nie miałby zostać krawcem?

Ciekawym epizodem w życiu Diora była podróż do Związku Radzieckiego. Jak większość francuskiej mieszczańskiej młodzieży przeżył przelotny romans z komunizmem, fascynowała go rewolucja rosyjska, a sam kraj z oddali wydawał się oazą szczęścia i wolności twórczej. Ale zderzenie rzeczywistości z wyobrażeniami było dla Diora miażdżącym przeżyciem - zamiast rewolucyjnej gorączki jak opisuje autorka zastał biedę, zniewolenie, marazm i szary pejzaż, wśród którego przemierzali ludzie o twarzach pozbawionych nadziei. To wydarzenie bardzo trafnie obrazuje zagubienie młodzieży wśród reguł nowego, nie pasującego im świata. Owe rozterki podsyciła dodatkowo II woja światowa, która pod koniec 1939 roku przyniosła falę narastającego terroru. A jednak nieco ponad dwa lata później Dior znów stanął w progach krawca Lelonga tym razem zgłaszając się na stanowisko modelarza, które otrzymał z powodzeniem. To właśnie ta praca otworzyła mu kolejne drzwi, tym razem związane z własnym biznesem i tak 12 października 1945 roku jego pierwsza kolekcja składająca się z czterdziestu pięciu modeli podbiła świat prasy...

Z życia ikony

Choć pewnie zdaje się Wam, że streściłam całą powieść, ja zaledwie bardzo powściągliwie opracowałam jej sam początek. Biografia mistrza liczy sobie około trzystu stron, a sam format egzemplarza nieco przewyższa standardy. Można, więc śmiało rzecz, że książka ta jest precyzyjnym źródłem informacji o życiu projektanta. Wydawnictwo obiecuje nam elegancki zapis i dziennikarską dociekliwość, a ja zdecydowanie potwierdzam owe zapewnienia. Moja wiedza na temat Christiana Diora urosła do rangi wiedzy niebanalnej i imponującej, a wszystko to za sprawą niezwykle uzdolnionej Marie France Pochne. Jeśli interesuje Was życiorys projektanta, lubicie biografie, interesuje Was świat mody, to jest to zdecydowanie pozycja obowiązkowa. Gorąco polecam!

W ostatnim poście rozważałam wspólnie z Wami, którą wersję książki (papierową czy elektroniczną) można uznać za bardziej przystępną. Osobiście nie zajęłam ostatecznego stanowiska, ale z komentarzy stanowiących zwieńczenie wpisu wnioskuję, że moi Czytelnicy bardziej cenią sobie tradycyjne wydanie. Dlatego dziś przygotowałam dla Was recenzję książki, która przywędrowała do mnie (po wielkich przebojach pocztowych) w wersji papierowej w twardej oprawie z urzekającą okładką. Całą prawdę o Francuzkach było mi dane przeczytać dzięki uprzejmości Wydawnictwa Kobiecego. Co prawda jego przedstawicielka odezwała się do mnie już na początku roku, ale ze względu na błędne zaadresowanie przesyłki recenzja pojawia się dopiero teraz. Na szczęście co się odwlecze to nie uciecze. Zapraszam! 

Peany na temat Francuzek

Cała prawda o Francuzkach wyszła spod pióra rodowitej Francuski - Marie-Morgane Le Moel, która zmęczona licznymi publikacjami (głównie krajów anglojęzycznych) stanowiącymi podporę stereotypów o narodzie francuskim postanowiła napisać książkę, która obali wszelkie pomówienia. Już we wstępie autorka przedstawia kilka artykułów, które w bezczelny sposób komentują życie Francuzek, ich sposób wychowywania dzieci i podejście do życia. Z drugiej strony napomyka o pewnej wdzięczności względem utrwalanych stereotypów, pisze: "Trzeba podziękować autorkom, z ust których słyszymy peany na nasz temat", po kropce dodaje, że Francuski po cichu liczą na to, że świat nigdy nie dowie się oczywistej prawdy. Po wspomnianej przedmowie czytelnik już wie, że trafił na dzieło kobiety silnej, pewnej siebie, posiadającej wielką wiedzę na tematy, które porusza. Czy mamy do czynienia z literaturą feministyczną? Myślę, że można tak powiedzieć zastrzegając, iż chodzi o prawidłowo definiowany feminizm, którego celem jest równość, a nie dziwny odłam dążący do hierarchii społecznej, w której dominować miałyby kobiety. 

Rodowód: Francuzka

Książka promowana jest pod hasłem: "Oto lektura obowiązkowa dla wszystkich kobiet zafascynowanych Francją i paryskim szykiem" z czym osobiście nie mogę się zgodzić. Sięgając po Całą prawdę o Francuzkach nie łudźmy się, że trafiła w nasze ręce kolejna, kolorowa książeczka mamrocząca, że mała czarna to podstawa garderoby, a wyrachowanie i zdrada to nieodłączny element francuskiego stylu bycia. Wspominam o tym ponieważ wiem, że istnieje pewien odsetek kobiet lubiących prostą literaturę, a dzisiejszy egzemplarz recenzencki zdecydowanie nie należy do tego kręgu. Le Mole stawia przed nami dzieło, któremu zdecydowanie nie brak inteligencji.

Autorka na szeroką skalę porusza kwestie historyczne co dla mnie jako pasjonatki francuskiej historii było niebywałą przyjemnością. Opowiada nam o dziejach Joanny d'Arc, Eleonory Akwitańskiej, Anne de France czy Katarzyny Medycejskiej - włoszki związanej z dziejami Francji. Porusza również szalenie interesującą kwestię francuskich salonów, które urządzała m.in Madame de Rambouillet. Jej "pokój niebieski" odwiedzał sam Molier i Corneille! Autorka opowiada również o kobiecie, która jako jedna z nielicznych zdołała zająć znaczące miejsce w świecie matematyki - Emilie du Chatelet. Nie zabrakło również historii życia słynnej George Sand zdecydowanie nie bojącej się szokować np. wychodząc na ulicę w męskim stroju (podkreślmy, że mowa o dziewiętnastowiecznej Francji!) Ta część książki niezwykle przypadła mi do gustu i bardzo żałowałam, że nie była dłuższa. Cieszę się, że pojawiła się stosunkowo szybko, bowiem poprzedni rozdział dotyczący kobiet we współczesnej polityce był nieco nużący i bogaty w statystyki czego osobiście nie trawię.  

Dalej Le Moel zabiera nas w świat francuskiego romansu - przytacza kilka anegdot z własnego życia, mówi o grze, w której biorą udział prawie wszyscy Francuzi, polegającej na niewinnym i nic nieznaczącym flircie, który w innych częściach Europy czy Stanach Zjednoczonych byłby nie do pomyślenia. Następnie opowiada o romansie w czasach średniowiecza, o pieśniach trubadurów i damach serca. Porusza również kwestie rozwoju idei galanterii i ruchu libertynów czego przykładem jest powieść Niebezpieczne związki. Pojawiły się również opowieści o kochankach, cielesności i zmianie wizerunku samej kobiety na przestrzeni lat. Oczywiście nie zabrakło tradycyjnych wzmianek o modzie, która jak mawiał Colbert jest dla Francji tym czym dla Hiszpanii są peruwiańskie kopalnie. Na szczęście w tej kwestii Le Moel nie raczy nas banałami jakich wiele w innych książkach dotyczących paryskiego szyku, a raczej  podejmuje próbę ich obalenia.

 Kończąc już tę dość długą recenzję pragnę Was gorąco zachęcić do sięgnięcia po Całą prawdę o Francuzkach, która w sposób fascynujący opowiada o życiu tamtejszych kobiet, począwszy od czasów nam dalekich aż do współczesności. Ponad 200 stron bogatych w interesujące informacje. Serdecznie polecam. 

.....................................................................................................

Jak już wielokrotnie wspominałam rok 2016 ogłosiłam rokiem osobistego, rozwoju kulturalnego. Jego jałowy w tej kwestii poprzednik nie spisał się najlepiej i przy końcowym podsumowaniu pustki w kategorii kulturalnej zawstydzająco mieniły się wśród innych zapisków. Nie wszyscy preferują spędzanie sobotnich wieczorów w teatrze aczkolwiek dla mnie jest to najwyższa forma relaksu połączonego z poszukiwaniem inspiracji. Smycz w reżyserii Natalii Korczakowskiej chciałam zobaczyć już dawno, ale było tak wiele ważnych spraw siedzących na  moich barkach i chcących wejść na czubek głowy, że wizyta w teatrze zawsze była zmuszona  czemuś ustąpić. Na szczęście od czego są przyjaciele i ich moc motywacji! W zeszłą sobotę zostawiając cały plan działania z dala od sceny kameralnej mogłam w końcu zobaczyć intrygujący mnie spektakl.

Inspiracja

Smycz wyreżyserowana przez Natalię Korczakowską to spektakl wyjątkowy bowiem blisko osiem postaci gra wyłącznie jeden aktor - fenomenalny Bartosz Porczyk, który od 2006 roku związany jest z Teatrem Polskim we Wrocławiu. Przedstawienie zainspirowane było piosenką zespołu Maanam pt. Smycz. Według opisu tytuł spektaklu ma symbolizować zniewolenie współczesnego człowieka po przez jego uzależnienia. Jednakże dla mnie jako odbiorcy była to raczej opowieść o ludzkiej słabości wobec przeróżnych pokus, a także samego świata. Być może te dwa wyjaśnienia brzmią podobnie, ale sprawne oko (a może powinnam użyć słowa: dusza?) wyczuje różnicę. 

Spektakl rozpoczyna trudny do interpretacji monolog, który mnie osobiście przeraził, a konkretnie przypuszczenie, że całość okaże się równie zawiła. Jednak w niedługim czasie rozpoczyna się akcja i żywa, bardzo emocjonalna gra. Aktor w zaskakującym tempie wciela się w kolejne postacie i nie opuszczając sceny zmienia swoją charakterystykę. Począwszy od cwaniakowatego włamywacza przez pracoholika, klienta sklepu, niezbyt lotnego partnera, zakochanego nastolatka, aż do człowieka-małpy, surowego księdza, na zabawnej prostytutce poprzestając. Ta niesamowita ewolucja postaci wprawia człowieka w pewnego rodzaju pozytywne zagubienie i oczekiwanie na dalszą reakcję. Bartosz Porczyk w rewelacyjny sposób wcielił się w każdego z bohaterów i na próżno było szukać poprzedników w nowym charakterze. Aktor grał całym sobą: głosem, ciałem, twarzą, a nawet oczami! Pierwszy raz w życiu widziałam na scenie taką emocjonalność. Dodatkowo spektakl przyozdobiono wieloma kultowymi piosenkami, które Bartosz Porczyk zaśpiewał równie fenomenalnie. Człowiek renesansu chciałoby się rzec. Ponadto kilkakrotnie zdarzyło się, że aktor wtrącał wypowiedzi nie pojawiające się w scenariuszu co mogliśmy dostrzec dzięki angielskim napisom wyświetlanym we wnętrzu sceny. Każde wtrącenie zostało docenione przez publikę bowiem trudno było przejść obojętnie wobec dowcipnych  dodatków

Margaret

Tego typu spektakl wymaga wybrania swojego faworyta nie wśród aktorów, a bohaterów. Moim zdecydowanym ulubieńcem okazała się trudniąca w prostytucji Margaret. Była to już ostatnia i zarazem najzabawniejsza z postaci. Przyznaję, że biegający po scenie w kilkunastocentymetrowych szpilkach aktor zawstydziłby niejedną kobietę obecną na sali. Jednakże wybrałam ten fragment nie tylko ze względu na humor, ale emocjonalny kontrast jaki zafundowali widzom twórcy. Zabawne, przepełnione śmiechem sceny zostały zestawione z tragicznym wyznaniem z życia Margaret. Na sali zapadła głucha, bolesna cisza zupełnie jakby historia wydarzyła się naprawdę. Przez dobre kilka minut widownia nie ośmieliła zaśmiać się nawet na naprawdę dowcipnej wypowiedzi. A spektakl powoli dobiegał już końca i pewnie nie zaskoczę Was mówiąc, że zwieńczyły go owacje na stojąco...

Perełka Teatru Polskiego

Reasumując Smycz była jednym z lepszych spektakli jakie miałam okazję zobaczyć w swoim życiu. Niezwykle zabawny, inteligenty i emocjonalny spektakl przepełniony inspirującymi sentencjami dopieszczony rewelacyjną grą aktorską i muzyką na wysokim poziomie. Jeśli tylko macie okazję obejrzeć tę perełkę Teatru Polskiego gorąco Was do tego zachęcam.

Książka Elizabeth Gilbert wpadła w moje ręce przypadkiem, który wiązał się z tradycją grudniowych mikołajek. Nigdy wcześniej nie słyszałam o Wielkiej magii, co jest zaskakujące zważywszy na popularność tej pozycji w gronie bloggerów. Niewiedza dodatkowo podsycała moją ciekawość toteż z przyjemnością zasiadłam do lektury. Opis znajdujący się na tyle nietuzinkowej okładki zapewnia czytelnika o oryginalności i pomysłowości dzieła, które powinno okazać się idealnym dla wszystkich poszukiwaczy inspiracji, kreatywności i pasji w życiu codziennym. Dodatkowo książka reklamowana jest jako kolejny hit autorki superbestsellera Jedź, módl się, kochaj (który mam nadzieję niedługo przeczytać). Pozytywnej opinii o lekturze nie poszczędził również Harper's Bazaar. Zapowiadała się naprawdę dobra pozycja. A jak było naprawdę? Już zmierzam do sedna. 

O pracy twórczej

Choć swoją przygodę z Wielką magią zakończyłam niecały miesiąc temu już dostrzegam wyraźne braki w pamięci dotyczące samej fabuły. Trudno jednoznacznie określić o czym rozprawiała książka. Na dobrą sprawę był to zbiór artykułów zawierających przemyślenia autorki na temat pracy twórczej. Lektura została podzielona na sześć części: odwaga, czary, pozwolenie, wytrwałość, zaufanie i boskość. Wielką magię rozpoczyna krótka historia życia mało znanego poety Jacka Gilbera. Autorka wspomina o twórcy, ponieważ nie dość, że oboje nosili to samo nazwisko, to jeszcze pracowali dokładnie na tej samej uczelni, dokładnie na tym samym wydziale, dokładnie na tym samym stanowisku, które Elizabeth objęła właśnie po odejściu Jacka. Tych dwoje nigdy nie miało okazji poznać się osobiście bowiem pan Gilbert zmarł w 2012 roku. Mimo to autorka była zafascynowana twórczością i opowieściami o poecie, jego oryginalnym podejściu do kwestii kreatywnego pisania. Studenci wspominali, że była to osoba żyjąca w ciągłym zachwycie, która nie uczyła jak pisać, lecz dlaczego warto to robić.

Po tej krótkiej opowieści autorka zmierza do przedstawienia się, pokrótce opowiada o sobie, o tym jak bardzo zalęknionym dzieckiem była niegdyś, definiuje pojęcie twórczego życia i zaczyna wchodzić w rejony sarkazmu. Przede wszystkim wymienia najrozmaitsze powody, dla których ludzie nie tworzą. Znalazła się tu też moja zmora: Boisz się, że jesteś zbyt młody, żeby zacząć. Były powody zrozumiałe jak obawa o talent, odbiór czy brak dyscypliny, ale również te mające się nijak do kreatywności, na przykład strach, że ma się zbyt dużą nadwagę, aby tworzyć (ani autorka ani ja nie możemy pojąć, tego zjawiska aczkolwiek jak się okazało bywa to przeszkodą dla wielu). Następnym krokiem pisarki było delikatne wyśmianie wszystkich stereotypowych artystów, uskarżających się na swój trudny żywot. Przytoczyła tu wiele trafnych przykładów, w tym słowa jednego z pisarzy, który podczas spotkania autorskiego doradził swemu niezadowolonemu z braku sławy odbiorcy, by ten skończył z pisaniem skoro okazało się być męką.

W dalszej części książki autorka dzieli się z czytelnikami własną koncepcją na  temat weny. Według niej dobre pomysły przychodzą do nas same, więc kiedy my nie chcemy dać im opieki szukają nowego żywiciela, właśnie dlatego tak wiele dzieł jest do siebie podobnych mimo, że ujrzały światło dzienne w tym samym lub podobnym czasie. Tu autorka przytacza historię własnej  powieści rozgrywającej się w brazylijskiej dżungli, którą zaniedbała, a następnie usłyszała niemalże identyczną opowieść od swojej koleżanki również pisarki nie mającej dostępu do jej notatek. Gilbert wspominała także o wielu zarzutach wobec niej samej, jakoby książka Jedz, módl się, kochaj miała być napisana na podstawie cudzej historii. Swoją drogą to naprawdę fascynujące zjawisko. Z Wielkiej magii dowiadujemy się również, że autorka uważa kreatywność i przypływ pomysłów za dar, dar, który należy pielęgnować, uwodzić, dbać i zawsze dziękować za jego obecność.  Pokrótce według autorki tworzenie dla sławy i pieniędzy nie ma sensu, bo kluczem jest czerpanie przyjemności z procesu powstawania.

Infantylność, która razi

Muszę przyznać, że wyjątkowo ciężko jest mi ustosunkować się do tej pozycji. Sama koncepcja jak najbardziej  trafiona, lekkiego i zręcznego pióra również nie można odmówić autorce, a jednak momentami czułam, że książce czegoś brakuje. Powagi? Myślę, że to całkiem dobre określenie. O ile na początku autorka sypie sarkazmem i dobrym humorem o tyle im dalej tym treść robi się coraz bardziej infantylna. Wyjątkowo drażniło mnie nieustanne powtarzanie jak wielkim darem jest kreatywności i czego to nie trzeba robić by ją przy sobie utrzymać. Dajmy na to; ubierz się najpiękniej jak to możliwe, umaluj i w ten sposób uwodź swoją inspirację... O ile nie jest nią człowiek, ciężko mi sobie wyobrazić cały proces. Ponadto autorka usilnie przekonuje nas, że tę książkę pisze głównie dla siebie, a to, że inni ją przeczytają to tylko dodatek, w co naprawdę trudno mi uwierzyć. Uznajmy, że książka była dobra tak mniej więcej do połowy, później innymi słowami i zdaniami otrzymujemy dokładnie to samo co mogliśmy przeczytać wcześniej. Niestety odnoszę wrażenie, że jest to trochę pisanie dla samego pisania i ten temat można byłoby rozpracować nieco lepiej. Po obejrzeniu filmu Jedz, módl się, kochaj byłam przekonana o niezwykłej dojrzałości Elizabeth, zaś Wielka magia pozostawiła  mnie w stanie  pewnego skonfundowania. Nie mniej jednak samo czytanie dostarcza wiele przyjemności, pozycja prosta w odbiorze, momentami zagrzewająca do działania, po prostu miła lektura na wolniejsze popołudnie. Oczekiwałam czegoś innego aczkolwiek przy książce mogłam się naprawdę zrelaksować. Polecam przetestować samemu.

Dziś zapraszam Was na wyjątkowy, dla mnie wręcz dziewiczy post. Zasłużył on sobie na te znaczące epitety z prostej przyczyny, że nigdy wcześniej nie miałam okazji recenzować sztuki teatralnej. Dlatego za nim przejdę do meritum pragnę prosić Was o wyrozumiałość. Jak dotąd nie znalazłam sposobności, aby poruszyć na blogu temat teatru. Wspominałam już, że rok 2015 był dla mnie niezwykle jałowy w kwestii poszerzania horyzontów kulturalno-poglądowych. Nie chcąc powielać dotychczasowych błędów tym razem już na samym początku postanowiłam zatroszczyć się o swój rozwój kulturalny kupując bilety do teatru. W podjęciu decyzji pomógł mi intrygujący afisz  teatralny, dzięki któremu zagłębiłam się w opis fabuły, a ta wydała się niezwykle fascynująca.

Był sobie dziwny świat

Spektakl Grimm: czarny śnieg w reżyserii Łukasza Twarkowskiego miałam okazję obejrzeć w Teatrze Polskim we Wrocławiu przy ulicy Zapolskiej. To inspirujące miejsce okazało się być idealnym do przeżywania emocji jakie zafundowała widzom sztuka. Ciężko jednoznacznie określić o czym rozprawiał spektakl, nie posiadał konkretnej fabuły, a postacie były sobie zarówno bliskie jak i dalekie. Na stronie Teatru Polskiego możemy przeczytać, że sztuka posiłkując się baśniami braci Grimm opowie nam o współczesnych demonach, dorastaniu, lęku i bólu jaki każdy z nas w sobie nosi. Już na samym wstępie storytellerka (w tej roli fenomenalna Krzesisława Dubielówna) zapowiada widzom, iż każdy z nich będzie w stanie odnaleźć siebie w prezentowanej historii. Faktycznie tak się dzieje.

Metafora

Co ciekawe twórcy zaskakują nas nie tylko niebanalną fabułą, ale także rewelacyjną scenografią łącząc żywą grę z filmem. Ci sami aktorzy ukazują się nam w wielkim półkolu na kształt lustra, które znienacka zjawia się na scenie. Siedzą w kuchni w przedziwnych plastikowych maskach. Dwie osoby trzymają w ręce smartfony - jedna przygląda się małpie jedzącej banana, druga zaś skomplikowanym obliczeniom matematycznym, wspaniale ze sobą kontrastują, nadal siedzą niewzruszeni otoczeniem. Mężczyzna z kobietą ruszają w stronę piekarnika, żegnają się i drzwiczkami wchodzą w jego wnętrze. Pojawiają się na scenie w płynny sposób zupełnie jakby naprawdę wyszli z pieca. Spektakl rozpoczyna nagość. Nagi, młody mężczyzna i naga, młoda kobieta "tarzają" się po scenie do czasu aż ona znajdzie się w szklanej trumnie, aby przespać sto lat - świat zdoła się zmienić lecz kobieta pozostanie taka sama. W sztuce pojawia się doskonałe zestawienie dwóch związków. Pierwszy, płomienny, zmysłowy oparty głównie na cielesności pomiędzy dwojgiem młodych osób. Drugi zaś stanowi para (może małżeństwo) w średnim wieku. Nie umiejący żyć ze sobą i bez siebie, zupełnie ostudzony związek, pozbawiony wszelkiego romansu. Dowiadujemy się, że straszy mężczyzna jest ojcem młodszego. Chłopak oskarża go o nieudolność się w roli rodzica lecz do  starszego mężczyzny nic nie dociera. Syn wielokrotnie zarzuca ojcu, iż ten nie nauczył go jak się bić. Wnioskuję, iż była to alegoria całej relacji ojciec-syn. To właśnie w tej konwersacji pada moje ulubione stwierdzenie brzmiące mniej więcej tak: "Też chciałbym nazywać metaforą wszystko to co mi nie pasuje". Ojciec dużo wie. Sypie barwnymi anegdotami i ogólnie rzecz ujmując, talentem kaznodziejskim osłania się przed uzewnętrznieniem prawdziwych uczuć. Ponadto w sztuce pojawia się także wątek chorej, braterskiej relacji - plątanina złości, wyrzutu, zazdrości, ale także pokręconej miłości.

Z  myśli na scenę 

Spektakl opowiada o wszystkim. Wytyka nam brak umiejętności wykorzystania chwili szczęścia, usilne pragnienie, aby pozostać takim samym w nadziei, że to świat ulegnie zmianie, związki przechodzące od cielesności do obojętności, chore relacje z najbliższymi, zazdrość, chęć wejścia w cudze ciało. Storytellerka miała rację. Ktoś zajrzał nam do głów i wyjął z nich wszelkie brudy, które usilnie chowamy łudząc się, że należą tylko do nas. Prawdę mówiąc po wyjściu z teatru czułam się sobą lekko załamana, sądziłam, że nie zrozumiałam sensu spektaklu i marny ze mnie odbiorca. Z ulgą przyjęłam, więc fakt, że nie ja jedyna miałam podobne odczucia. Z czasem przetwarzając wszystko w głowie utworzyłam swój własny sens. I chyba właśnie o to chodziło, aby widz samodzielnie wydedukował jaki przekaz niosła za sobą sztuka. Spektakl opisałabym jako nowatorski, trochę abstrakcyjny i na pewno inspirujący. Serdecznie polecam go osobom lubiącym sztukę nieoczywistą i zakręconą. Na pewno warta uwagi.